Κόκκινο Ελάφι – Ο πρωταγωνιστής της Πάρνηθας

Γράφει η Ελένη Πισιμίση

Γεωπόνος Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής, M.Sc.

 

Η Αττική έχει λίγους λόγους για να υπερηφανεύεται στον τομέα του περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων. Η Πάρνηθα και το περίφημο κόκκινο ελάφι της είναι δύο απ’ αυτούς. Το κόκκινο ελάφι της Πάρνηθας, ένα είδος που βρίσκεται σε κίνδυνο, μετακομίζει σε βιοτόπους της περιοχής Ιτάμου Ν. Καρδίτσας. Για την ακρίβεια, οι διαδικασίες για τη μεταφορά 18 ατόμων του συγκεκριμένου είδους έχουν ήδη ξεκινήσει. Σύμφωνα με το σκεπτικό των αρμοδίων ήταν απαραίτητη η μεταφορά ενός αριθμού ελαφιού σε άλλο σημείο λόγω πολλών κινδύνων που αντιμετωπίζει.

Ένα από τα σημαντικά προβλήματα που ανέκυψαν ήταν η μείωση της έκτασης μέσα στην οποία ζούσαν και τρέφονταν οι πληθυσμοί του κόκκινου ελαφιού μετά την καταστροφική πυρκαγιά της Πάρνηθας το 2007 και η συγκέντρωσή τους σε πιο περιορισμένη έκταση. Η καταστροφή των σημαντικών βιοτόπων ανάγκασε τα μεγάλα θηλαστικά να μετακινηθούν σε περιοχές λιγότερο ευνοϊκές για εύρεση τροφής, καταφυγίων, φυσικής ηρεμίας και ασφάλειας. Επίσης, σημαντικό ρόλο για την απόφαση αυτή έπαιξε η ύπαρξη πολλών θυμάτων ελαφιών, λόγω της γειτνίασης του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας, με τον οικιστικό ιστό.

Τις έντονες επιφυλάξεις της έχει διατυπώσει εδώ και αρκετό διάστημα η WWF Hellas, οι οποίες σχετίζονται με την καταλληλότητα ή μη του επιλεγμένου βιότοπου, με την ανησυχία τους για τα εξακριβωμένα κρούσματα λαθροθηρίας της εν λόγω περιοχής, καθώς και με προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες μεταφοράς ελαφιών. Αυτό που επισημαίνει η WWF Hellas είναι ότι η ανάγκη μεταφοράς των ελαφιών δεν έχει τεκμηριωθεί με συγκεκριμένες μελέτες και θεωρεί πρόχειρο το σκεπτικό αυτό.

F10 Pisimisi 1

 

Ταυτότητα

Επιστημονικό όνομα: Cervus elaphus

Κοινό όνομα: Κόκκινο Ελάφι ή Ελάφι

Περιγραφή: Αρσενικό με κέρατα που απορρίπτονται κάθε χρόνο («κλαδοκέρατα»). Και τα δύο φύλα με φαιοκίτρινη κηλίδα γύρω από την ουρά («κάτοπτρο») (λευκωπή στα άλλα δύο ελαφοειδή της Ελλάδας: το Ζαρκάδι και το Πλατώνι).

Βάρος: Αρσενικό 75-340 κιλά, θηλυκά 56-254 κιλά (ανάλογα με το υποείδος).

Προσδόκιμο ζωής: Έως 27 χρόνια αν και τα περισσότερα ζώα ζουν λιγότερο από 5 χρόνια.

Τροφή: Θεωρείται «μικτός βοσκητής», τρέφεται δηλαδή τόσο με κλαδιά και φύλλα δέντρων όσο και με διάφορες πόες.

Βιότοπος: Τα διάφορα υποείδη εμφανίζονται σε μια μεγάλη ποικιλία βιοτόπων. Τα ελάφια στην Ελλάδα είναι, κατά κύριο λόγο, δασόβια.

Κύριες απειλές: Λαθραίο κυνήγι είναι η κύρια αιτία που περιορίζει την εξάπλωση του είδους στη χώρα. Η απώλεια βιοτόπων επίσης εξαιτίας της εντατικοποίησης της γεωργίας και της επέκτασης των οικιστικών εκτάσεων περιορίζει τα διαθέσιμα ενδιαιτήματα για το είδος ενώ εμποδίζει κυρίως τη φυσική διασπορά του σε νέους βιότοπους. Εγκαταλελειμμένα σκυλιά οδηγούνται συχνά στην απελπισμένη επιλογή θήρευσης ελαφιών στην περιοχή του Εθνικού ∆ρυμού Πάρνηθας.

Πληθυσμοί στην Ελλάδα: Ο πιο ακμαίος πληθυσμός βρίσκεται στον Εθνικό ∆ρυμό Πάρνηθας. Μικρός πληθυσμός βρίσκεται στη Ροδόπη, κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία. Ζώα που έχουν προέλθει από τον πληθυσμό της Πάρνηθας έχουν μεταφερθεί στα Κρατικά Εκτροφεία: Κοζάνης, Χρυσοπηγής Σερρών, Μονής Αγάθωνος Φθιώτιδας, Καλουσίου Πατρών. Από τα κρατικά εκτροφεία κατά καιρούς απελευθερώνονται ζώα σε ελεγχόμενες κυνηγετικές περιοχές με σκοπό τη θήρα. Εμπλουτισμός με λίγα ζώα έχει γίνει στην περιοχή Ραφταναίων-Πραμάντων Ηπείρου, ενώ μια σειρά άλλων ανεπίσημων απελευθερώσεων ή διατήρησης σε αιχμαλωσία από ιδιώτες αναφέρονται για διάφορες περιοχές της χώρας.

 

F10 Pisimisi 2Το κόκκινο ελάφι ή έλαφος ο ευγενής (Cervus elaphus) είναι ο πρωταγωνιστής της πανίδας στον Εθνικό Δρυμό Πάρνηθας. Ζει και αναπαράγεται σε φυσικό περιβάλλον στον ορεινό όγκο της Πάρνηθας. Γενικά στην χώρα μας έχουν μείνει μόλις δύο μεγάλοι πληθυσμοί του είδους αυτού, ένας στην Ροδόπη και ο μεγαλύτερος βρίσκεται στην Πάρνηθα, όπου υπολογίζεται ότι υπάρχουν πάνω από 500 άτομα (Παπίκα, 2007). Για την προστασία του είχε ιδρυθεί εκτροφείο στη θέση Παλαιοχώρι, έκτασης 300 στρεμμάτων, το οποίο όμως καταστράφηκε στη Μεγάλη Φωτιά.

Η ονομασία κόκκινο οφείλεται στο καφε-κόκκινο χρώμα του τριχώματος και έχει δοθεί στο ελάφι αυτό, για να ξεχωρίζει από το άλλο είδος ελαφιού της Ελλάδας, το πλατώνι (Cervus dama ή Dama dama). Το κόκκινο ελάφι υπάρχει σε όλη την έκταση του Δρυμού. Τον χειμώνα κατεβαίνει σε περιοχές με μικρότερο υψόμετρο για αναζήτηση τροφής. Το φθινόπωρο, που είναι η περίοδος αναπαραγωγής του, οι φωνές των ενήλικων αρσενικών που καλούν τα θηλυκά, ακούγονται σε όλο το βουνό. Με τις φωνές προσπαθεί να προσελκύσει όσα περισσότερα θηλυκά μπορεί και να σχηματίσει το "χαρέμι" του (το ελάφι είναι πολυγαμικό είδος).

F10 Pisimisi 3Το θηλυκό ελάφι δεν έχει κέρατα και γεννάει την άνοιξη συνήθως ένα μικρό. Το νεαρό ελάφι φέρει άσπρες βούλες, οι οποίες χάνονται όσο μεγαλώνει. Τα αρσενικά μόνο έχουν κέρατα, που όταν βγαίνουν έχουν ένα βελούδινο περίβλημα, το οποίο προσπαθούν να αποβάλλουν τρίβοντας τα κέρατά τους στα δέντρα. Όταν τα κέρατα αναπτυχθούν τελείως, πέφτουν και βγαίνουν νέα κάθε χρόνο.

Το ελάφι είναι φυτοφάγο ζώο και τρέφεται κυρίως με πόες, νεαρά κλαδιά από θάμνους και δένδρα, καρπούς, φρούτα και μανιτάρια. Παραμένει κοντά σε πηγές και ρέματα και του αρέσουν πολύ οι λάσπες, στις οποίες κυλιέται για να αποβάλλει τα παράσιτα.

Από την πρόσφατη πυρκαγιά βρέθηκαν απανθρακωμένα 18 ελάφια, αριθμός σχετικά μικρός σε σύγκριση με το συνολικό πληθυσμό τους. Η μεγαλύτερη ζημιά που έγινε εξαιτίας της πυρκαγιάς σε σχέση με την άγρια πανίδα είναι η καταστροφή σημαντικών βιοτόπων των μεγάλων κυρίως θηλαστικών (ελάφια, ζαρκάδια, αίγαγροι, κ.λπ.), με αποτέλεσμα την αναγκαστική μετακίνηση μέρους των πληθυσμών τους σε περιοχές λιγότερο ευνοϊκές για εύρεση τροφής, καταφυγίων και φυσικής ηρεμίας και ασφάλειας. Γίνεται προσπάθεια να απαγορευθεί το κυνήγι στις περιοχές αυτές.

F10 Pisimisi 4Το κόκκινο ελάφι (Cervus elaphus) κάποτε ζούσε σε ολόκληρη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα. Μέσα σε λίγες δεκαετίες οι πληθυσμοί του συρρικνώθηκαν σε τέτοιο βαθμό ώστε το είδος πλέον αξιολογείται ως Κρισίμως Κινδυνεύον στην Ελλάδα.

Το κόκκινο ελάφι είναι το μεγαλύτερο φυτοφάγο ζώο της Ελλάδας. Το αρσενικό μπορεί να ξεπεράσει τα 300 κιλά! Ως αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής φύσης μπορεί να παίξει ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση και την εξέλιξη των οικοσυστημάτων, ειδικά στις μέρες μας, όπου η ελεύθερη κτηνοτροφία σταδιακά εγκαταλείπεται.

Μέτρα προστασίας:

  1. Προσεκτική και στοχευμένη επιλογή των ατόμων προς μεταφορά, κυρίως ως προς την ηλικία και το φύλο.
  2. Επιλογή και προετοιμασία των περιοχών υποδοχής, ώστε από τη μια μεριά να εξασφαλίζεται τροφή, καταφύγιο και νερό για τα ελάφια και από την άλλη να μην υπάρχει κίνδυνος ατυχημάτων ή ζημιών σε καλλιέργειες.
  3. Ενημέρωση των τοπικών κοινωνιών στις περιοχές υποδοχής, ούτως ώστε να γνωρίζουν οι κάτοικοι το είδος που απαιτεί προστασία και διαχείριση και να μην δημιουργηθούν τοπικά προβλήματα.
  4. Επαρκής φύλαξη, τουλάχιστον μέχρι να εγκατασταθεί ο νέος πληθυσμός, προκειμένου να αποφευχθούν εξάρσεις λαθροθηρίας.
  5. Δημιουργία ενός κέντρου περίθαλψης, χειρισμού και γενετικού ελέγχου των ζώων.

Την επόμενη φορά που θα επισκεφτείτε την Πάρνηθα θυμηθείτε: Οι σπιτονοικοκύρηδες είναι τα ελάφια και εμείς οι επισκέπτες. Τα πανέμορφα αυτά ζώα αξίζουν το σεβασμό και τη φροντίδα όλων μας.


Πηγές:

www.parnitha-np.gr

www.wwf.gr

en.wikipedia.org

Αναζητήστε στην Οίκοpress

Βασίλης Τακτικός

Βασίλης Τακτικός - προσωπικός ιστότοπος

anakalipste

 

geoatlas avatar2

ΒΙΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ – Καινοτόμες πρακτικές στο Βιοτουρισμό (Πρέσπα - Κορυτσά) / Innovative practices in Biotourism (Prespa - Korca)

ΒΙΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Καινοτόμες πρακτικές στο Βιοτουρισμό (Πρέσπα - Κορυτσά)

ΒΙΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ – Καινοτόμες πρακτικές στο Βιοτουρισμό (Πρέσπα - Κορυτσά) / Innovative practices in Biotourism (Prespa - Korca) -- ΔΩΡΕΑΝ ΜΑΘΗΜΑΤΑ E-LEARNING ΣΕ ΤΡΕΙΣ ΓΛΩΣΣΕΣ

ΔΩΡΕΑΝ ΜΑΘΗΜΑΤΑ E-LEARNING
ΣΕ ΤΡΕΙΣ ΓΛΩΣΣΕΣ


ΒΙΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ – Καινοτόμες πρακτικές στο Βιοτουρισμό (Πρέσπα - Κορυτσά) / Innovative practices in Biotourism (Prespa-Korca) -- e-LIBRARY Βιοτουρισμού

e-LIBRARY Βιοτουρισμού


ΒΙΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ – Καινοτόμες πρακτικές στο Βιοτουρισμό (Πρέσπα - Κορυτσά) / Innovative practices in Biotourism (Prespa-Korca) -- Πλατφόρμα e-SERViCES Βιοτουρισμού

Πλατφόρμα e-SERViCES Βιοτουρισμού

Επισκεφθείτε επίσης

Prespa-Korca Observatory

ΑΜΚΕ Ερύμανθος

Social Activism

oikosocial

paratiritiriokp

solon

oikoenergeia

Ερύμανθος Κοινωφελής Εργασία

edo-mko

Επισκεφθείτε τα Blog Μας

TheBlogIconBlogger 

Πανελλήνιο Παρατηρητήριο

Βασίλης Τακτικός – Συγγράμματα για την Κοινωνική Οικονομία

Δημοσιογραφία Πολιτών

Συμμετοχική Δημοκρατία

Η Επανάσταση των Social Media

Πράσινες Πόλεις

Υδάτινοι Πόροι και Περιβάλλον

Διαδραστική Παιδεία μέσω της Τέχνης

Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Social Activism in the World

Κοινωνική Οικονομία

 

Συμπράττων φορέας

Περιφέρεια Αττικής