«Μεγαλώνοντας στην Αθήνα»

Γράφει η Υψηλάντη Όλγα,

Περιβαλλοντολόγος

Το πρόγραμμα «Μεγαλώνοντας στην Αθήνα» αποτελεί μια μελέτη που απευθύνεται σε όλους όσους δραστηριοποιούνται στο ζήτημα της σχέσης του παιδιού με το περιβάλλον του και πιστεύουν ότι τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να παίρνουν μέρος στις διαδικασίες διαμόρφωσης της πόλης. Είναι ένα χρηστικό εργαλείο τόσο για τους εκπαιδευτικούς όσους για ειδικούς οι οποίοι σχεδιάζουν και υλοποιούν προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης μέσα ή έξω από το σχολείο, με κεντρικό άξονα την εμπλοκή των παιδιών στο σχεδιασμό της πόλης.

Στο σύγχρονο δυτικό κόσμο έχει επικρατήσει ο διαχωρισμός της φύσης από την ανθρώπινη κοινωνία. Η επικράτηση των ειδικών στο σχεδιασμό της πόλης στερεί από τους πολίτες τη δυνατότητα να συμμετέχουν στη διαμόρφωση του περιβάλλοντoς μέσα στο οποίο ζουν και κινούνται.

Η συμμετοχή είναι το κλειδί για τη δημιουργία ενός εναλλακτικού οράματος για το μέλλον, βασισμένο στις ανθρώπινες και οικολογικές αξίες. Ο δρόμος για τη διαμόρφωση εναλλακτικών κοινωνιών περνάει μέσα από την κριτική εκπαίδευση, την ενδυνάμωση των κοινωνικών ομάδων και τη συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων (Τσεβρένη 2008).

Τα παιδιά, στην προκειμένη περίπτωση, θεωρείται ότι μπορούν με τις ιδέες τους να συμβάλλουν στο σχεδιασμό της πόλης, και η συμμετοχή τους είναι απαραίτητη προϋπόθεση για έναν κοινωνικά δίκαιο σχεδιασμό (Τσεβρένη 2008). Η συμμετοχή τους στην τοπική κοινωνία πρέπει να αποτελέσει θεμελιώδες ζήτημα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Το τοπικό περιβάλλον είναι ένας ιδανικός χώρος για την ανάπτυξη της ικανότητας των παιδιών για συμμετοχή (Hart 1997, 3).

Η περιβαλλοντική εκπαίδευση, η οποία είναι προσανατολισμένη στη δράση αποτελεί μία εναλλακτική πρόταση για την περιβαλλοντική εκπαίδευση η οποία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της κριτικής περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Σκοπός της είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτύξουν την κριτική τους σκέψη για τα ζητήματα του περιβάλλοντός τους, καθώς και την ικανότητά τους για δράση (Jensen 2004, Τσεβρένη 2008).

Σκοπός της προγράμματος με βάση το μοντέλο δράσης είναι να σχεδιαστεί, να εφαρμοστεί και να αξιολογηθεί ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης με επίκεντρο την εκπαίδευση των παιδιών στη συμμετοχή τους στο σχεδιασμό της πόλης που έιναι τόσο σημαντική για την βλέπουν και την βιώνουν.

 

Ποια είναι τα βασικά βήματα για το σχεδιασμό ενός προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για το Δημοτικό σχολείο?

Το πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης εφαρμόστηκε σε δύο σχολεία του Δ. Αθηναίων. Τα δύο αυτά σχολεία βρίσκονται σε περιοχές οι οποίες, δεν ικανοποιούν τις ανάγκες τους για μία ολοκληρωμένη ανάπτυξη και μία ποιοτική καθημερινή ζωή. Κάποια σημαντικα προβλήματα από αυτά είναι: η πυκνή δόμηση, η έλλειψη πρασίνου, η κακή διαχείριση των απορριμμάτων, η μεγάλη κυκλοφορία των αυτοκινήτων, η έλλειψη χώρων παιχνιδιού, η έλλειψη ελεύθερης μετακίνησης των παιδιών.

Σκοπός του προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης είναι, η ανάδειξη των αναγκών και των αντιλήψεων των παιδιών για το περιβάλλον στο οποίο ζουν, η ενθάρρυνση της εμπλοκής τους στα ζητήματα του σχεδιασμού του χώρου και της προστασίας του περιβάλλοντος και η ενδυνάμωσή τους. Ακολουθούν τα στάδια του εκπαιδευτικού προγράμματος, όπως αυτά υλοποιήθηκαν στα δύο Δημοτικά σχολεία της Αθήνας.

1) Η πρώτη επαφή

Η πρώτη επαφή της ερευνητικής ομάδας με τα παιδιά ήταν ιδιαίτερα σημαντική και ενδεικτική για την πορεία του εκπαιδευτικού προγράμματος. Σκοπός της πρώτης συνάντησης ήταν η γνωριμία και η ενημέρωση των παιδιών για το σκοπό και τον τρόπο διεξαγωγής του εκπαιδευτικού προγράμματος.

2) Φωτογραφίζοντας τη γειτονιά

Το δεύτερο στάδιο του εκπαιδευτικού προγράμματος σκοπό είχε την έκφραση των εμπειριών και των απόψεων των παιδιών για το περιβάλλον τους μέσα από τη φωτογραφία. Στα παιδιά μοιράστηκαν φωτογραφικές μηχανές μιας χρήσης και εξηγήθηκε η χρήση τους.

3) Επεξεργασία των φωτογραφιών

Στόχος του τρίτου κύκλου του εκπαιδευτικού προγράμματος ήταν τα παιδιά να συμμετέχουν τα ίδια στην ανάλυση των δεδομένων τους, να κωδικοποιήσουν, δηλαδή τις ιδέες τους.

4) Διαμορφώνοντας ένα όραμα για το μέλλον

Ο τέταρτος κύκλος του εκπαιδευτικού προγράμματος ήταν αφιερωμένος στη διαμόρφωση οράματος για το μέλλον. Η διαμόρφωση οράματος για το μέλλον είναι απαραίτητο στάδιο για την ενεργοποίηση των παιδιών και για την απόκτηση ικανότητας δράσης. Mέσα από αυτή τη διαδικασία, τα παιδιά καλούνται να διαμορφώσουν συγκεκριμένες προτάσεις βασισμένες στις ανάγκες τους για μία ποιοτική ζωή.

5) Δράση

Ο πέμπτος κύκλος του εκπαιδευτικού προγράμματος ήταν ιδιαίτερα σημαντικός, γιατί σε αυτό το στάδιο τα παιδιά αποφάσισαν να ενεργοποιηθούν. Στο σημείο αυτό της εκπαιδευτικής διαδικασίας τα παιδιά ρωτήθηκαν αν θα ήθελαν να δράσουν και πως θα φανταζόντουσαν αυτή τη δράση.

6) Αξιολογώντας το εκπαιδευτικό πρόγραμμα

Tο τελευταίο στάδιο του εκπαιδευτικού προγράμματος περιλάμβανε την αξιολόγηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Το ενδιαφέρον της ερευνητικής ομάδας στο στάδιο αυτό ήταν να επιβεβαιώσει την αλλαγή των παιδιών σε σχέση με την αυτοπεποίθησή τους και τη θέλησή τους για δράση.

Το προγραμμα «Μεγαλώνοντας στην Αθήνα» υλοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 2008 και αποτέλεσε μέλετη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Από τη συμμετοχική ερευνητική διαδικασία προέκυψαν τα βασικά βήματα για το σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, το οποίο στοχεύει στη δράση.

Κλείνοντας την αναφορά μας σε αυτό το σημαντικό πρόγραμμα που υλοποιήθηκε από 2 Δημοτικά σχολεία της Αθήνας, θέτουμε το επόμενο στόχο έχοντας αυτή την μελέτη σαν πρότυπο, για ουσιαστικές δράσεις στο κέντρο της Αθήνας με σκοπό την ανάπτυξη χώρων όχι μόνο για τα παιδιά αλλά και για εμάς του ιδίους. Με την αναφορά αυτή, του προγράμματος, θέλουμε να δοθεί ένα μήνυμα κινητοποίησης και για αλλά Δημοτικά σχολεία στο να δράσουν ουσιαστικά μέσω της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και όχι μόνο για τα παιδιά αλλά διάφορες οργανώσεις .


 

Πηγές:

1)http://www.ntua.gr/arch/spacereg/books/Megalonontas_stin_Athina.pdf

2) Τσεβρένη, Ι. (2008), Η πόλη μέσα από τα μάτια των παιδιών. Προσεγγίζοντας το συμμετοχικό σχεδιασμό του χώρου μέσα από μια εναλλακτική θεώρηση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, Διδακτορική διατριβή, Αθήνα: ΕΜΠ.

Αναζητήστε στην Οίκοpress

Βασίλης Τακτικός

Βασίλης Τακτικός - προσωπικός ιστότοπος

Επισκεφθείτε επίσης

 

bio trikala logo

ΑΜΚΕ Ερύμανθος

Social Activism

paratiritiriokp

solon

Ερύμανθος Κοινωφελής Εργασία

edo-mko

Επισκεφθείτε τα Blog Μας

TheBlogIconBlogger 

Πανελλήνιο Παρατηρητήριο

Βασίλης Τακτικός – Συγγράμματα για την Κοινωνική Οικονομία

Δημοσιογραφία Πολιτών

Συμμετοχική Δημοκρατία

Η Επανάσταση των Social Media

Πράσινες Πόλεις

Υδάτινοι Πόροι και Περιβάλλον

Διαδραστική Παιδεία μέσω της Τέχνης

Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Social Activism in the World

Κοινωνική Οικονομία

 

Συμπράττων φορέας

Περιφέρεια Αττικής